پارسا فلاح
سمپاشی زمستانه بردوفیکس، اقدامی پیشگیرانه است که قبل از بیدار شدن درخت، تنه و شاخه‌های ظاهراً خوابیده را با یک لایه محافظ مسی می‌پوشاند تا جمعیت قارچ‌ها و باکتری‌های پنهان کاهش یابد. این کار باعث می‌شود درختان فصل بهار را با فشار کمتر بیماری شروع کنند و احتمال تکرار مشکلات سال قبل کمتر شود. اگر می‌خواهید بدانید این سمپاشی دقیقاً برای کدام درختان، چه زمانی و چگونه بیشترین اثر را دارد، در ادامه همراه ما باشید.
بسیاری از قارچ‌ها و باکتری‌های گیاهی، زمستان را به‌صورت پنهان روی پوست تنه، شکاف‌های شاخه، جوانه‌ها و بقایای آلوده می‌گذرانند. آن‌ها منتظر اولین بارندگی‌ها و گرم شدن هوا هستند تا دوباره فعال شوند و به برگ و میوه جدید حمله کنند.
کاری که شما با سمپاشی زمستانه بردوفیکس انجام می‌دهید، این است که قبل از بیدار شدن درخت، یک لایه محافظ روی این سطوح می‌سازید. این لایه حاوی مس است و کمک می‌کند جمعیت اولیه عوامل بیماری‌زا روی سطح تنه و شاخه‌ها کاهش پیدا کند و عملاً شدت حمله در شروع فصل کمتر شود. در منابع تخصصی باغبانی، ترکیبات مسی مثل بردوفیکس به‌عنوان سموم تماسی و محافظتی شناخته می‌شوند؛ یعنی وارد شیره گیاه نمی‌شوند، روی سطح باقی می‌مانند و همان‌جا اثر می‌گذارند. بنابراین یعنی:
به‌همین دلیل، زمان مصرف در این نوع سمپاشی تقریباً به‌اندازه خود سم مهم است.
همه باغ‌ها و درختان به یک اندازه به سمپاشی زمستانه نیاز ندارند. تصمیم شما باید بر اساس سه عامل باشد:
اگر سال گذشته روی درختان خود علائم شدید بیماری‌های قارچی یا باکتریایی دیده‌اید یا در منطقه‌ای با زمستان و بهار مرطوب زندگی می‌کنید، احتمالاً سمپاشی زمستانه می‌تواند بخشی مهم از برنامه مدیریت بیماری در باغ شما باشد.
درختان هسته‌دار معمولاً در اولویت سمپاشی زمستانه قرار می‌گیرند؛ چون برخی از بیماری‌های مهم این گروه، مانند مشکلات قارچی روی شاخه‌ها و جوانه‌ها و بعضی مشکلات باکتریایی روی تنه و شاخه را می‌توان با همین برنامه‌های زمستانه بهتر کنترل کرد.
در بسیاری از توصیه‌ها، ترکیبات مسی یا بردویی برای دوره خواب این درختان پیشنهاد می‌شود تا فشار اولیه بیماری در شروع فصل پایین‌تر بیاید. اگر سال‌های قبل روی هلو و شلیل خود برگ‌های بدشکل، لکه‌های شدید، ترک خوردگی شاخه‌ها یا شانکر دیده‌اید، ارزش دارد درباره گنجاندن سمپاشی زمستانه در برنامه خود با یک کارشناس مشورت کنید.
در مورد سیب، گلابی و به، ترکیبات مسی بیشتر از زاویه کاهش جمعیت اولیه عوامل بیماری‌زا مطرح می‌شوند؛ به‌ویژه در باغ‌هایی که سابقه بعضی بیماری‌های باکتریایی دارند. در این گروه، زمان‌بندی به‌طور ویژه مهم است. مصرف بی‌دقت و دیرهنگام مس، می‌تواند باعث مشکلات ظاهری روی میوه و برگ‌های جوان شود. بنابراین اگر باغ سیب یا گلابی دارید و می‌خواهید سمپاشی زمستانه بردوفیکس را وارد برنامه کنید، بهتر است:
در تاکستان‌ها و سایر گیاهان چوبی چندساله، منطق استفاده تقریباً همان است: شما در دوره خواب، زمانی که برگ‌ها ریخته‌اند و فقط تنه و شاخه‌ها باقی مانده‌اند، از یک محلول مسی محافظتی استفاده می‌کنید تا سطح شاخه‌ها و تنه پوشش داده شود، منابع آلودگی روی چوب کاهش پیدا کند و شروع فصل بعدی با فشار کمتر بیماری همراه باشد. در انگور، معمولاً تمرکز روی پوشش کامل شاخه‌ها و محل‌های حساس مثل گره‌ها است.
بیشتر بخوانید: زمان مصرف بردوفیکس برای انگور
در بسیاری از منابع باغبانی، توصیه شده که در مورد برخی رزها و درختچه‌های زینتی حساس، می‌توان در دوره خواب از محلول‌های مسی برای کاهش فشار بیماری استفاده کرد؛ البته به این شرط که:
به‌طور خلاصه، سمپاشی زمستانه بردوفیکس بیشتر برای گیاهان چوبی چندساله با سابقه بیماری و در اقلیم‌های مرطوب ارزش دارد. اگر باغ شما در منطقه خشک است و سال‌های قبل هم مشکل خاصی نداشته‌اید، احتمالاً نیاز به برنامه‌های تهاجمی زمستانه بسیار کمتر خواهد بود و می‌توانید با نظر کارشناس تصمیم بگیرید. برای این‌که تصمیم‌گیری راحت‌تر شود، می‌توانید به این جدول به‌عنوان یک مرور سریع نگاه کنید:
| گروه گیاه | هدف اصلی از سمپاشی زمستانه بردوفیکس | زمان کلی پیشنهادی | نکته کلیدی اجرا | اشتباه رایج |
| هسته‌دارها (هلو، شلیل، زردآلو، آلو، گیلاس) | کاهش فشار بیماری‌های قارچی/باکتریایی روی شاخه و جوانه | خواب کامل تا قبل از تورم جوانه‌ها | پوشش کامل تنه و شاخه‌ها | سمپاشی دیرهنگام نزدیک باز شدن جوانه‌ها |
| دانه‌دارها (سیب، گلابی، به) | کمک به کاهش جمعیت اولیه عوامل بیماری‌زا | دوره خواب، طبق برچسب محصول | توجه ویژه به زمان‌بندی و رقم | استفاده روی بافت سبز و برگ‌های تازه |
| انگور و سایر محصولات چوبی | کاهش منابع آلودگی روی چوب و شاخه‌ها | بعد از ریزش برگ تا قبل از شروع رشد بهاری | تمرکز روی شاخه‌های یک‌ساله و گره‌ها | پوشش سطحی و ناقص شاخه‌ها |
| زینتی‌های چوبی (رز و درختچه‌ها) | پیشگیری در گیاهان حساس و سابقه‌دار | زمان خواب کامل گیاه | عدم مصرف در حضور برگ یا غنچه فعال | تکرارهای بی‌برنامه و زیاده‌روی در مصرف |
حالا که می‌دانیم سمپاشی زمستانه بردوفیکس برای چه درختانی مفید است، مهم‌ترین سؤال این است که «چطور درست انجامش دهیم؟» در عمل، چند مرحله ساده اما مهم دارد که رعایت آن‌ها هم نتیجه را بهتر می‌کند و هم ریسک را پایین می‌آورد.
به‌طور ساده، زمان ایده‌آل وقتی است که درخت:
در کنار این، شرایط هوا هم مهم است؛ روزی را انتخاب کنید که دما بالای صفر باشد، باد شدید نداشته باشیم و احتمال بارندگی بلافاصله بعد از سمپاشی کم باشد.
پیش از آماده‌کردن محلول بردوفیکس، چند کار ساده اما کلیدی انجام دهید:
این کارها باعث می‌شوند سمپاشی زمستانه بردوفیکس روی جمعیت کمتری از عوامل بیماری‌زا کار کند و در نتیجه، اثر نهایی آن قوی‌تر شود.
در مورد دوز و غلظت، هیچ عدد خودسرانه‌ای وارد نکنید؛ همیشه
اگر قصد خرید بردوفیکس را دارید، بهتر است از یک فروشنده معتبر استفاده کنید تا مطمئن شوید هم کالای اصل را می‌گیرید و هم به برچسب و راهنمای به‌روز محصول دسترسی دارید.
در مرحله اجرا، هدف این است که تنه و شاخه‌ها کاملاً خیس و پوشیده شوند. به این نکات توجه کنید:
در سمپاشی زمستانه بردوفیکس، استفاده از دستکش، ماسک و عینک ایمنی را جدی بگیرید.
بیشتر بخوانید: نحوه استفاده از قارچ کش بردوفیکس
سخن پایانی
سمپاشی زمستانه بردوفیکس اگر در زمان درست، با دوز صحیح و پوشش کامل اجرا شود، می‌تواند شروع سال بعد را برای باغ شما کم‌دردسرتر کند؛ بخصوص اگر در سال‌های قبل با بیماری‌های قارچی و باکتریایی جدی درگیر بوده‌اید. فراموش نکنید که انتخاب زمان مناسب و پرهیز از یخبندان، خواندن دقیق برچسب محصول و توجه به سابقه بیماری و شرایط اقلیمی منطقه، سه ستون اصلی تصمیم‌گیری شما هستند.
زمانی که سمپاشی در سرما و یخبندان انجام شود؛ چرا که محلول روی شاخه‌ها یخ می‌زند و خود درخت هم تحت تنش شدید است. در دمای نزدیک یا زیر صفر، بهتر است سمپاشی انجام نشود.
انجام سمپاشی خیلی دیر و نزدیک باز شدن جوانه‌ها می‌تواند به جوانه‌ها و برگ‌های تازه آسیب بزند. پوشش ناقص و سطحی شاخه‌ها هم می‌تواند به درخت آسیب بزند، چرا که این سمپاشی باید کاملاً پوششی باشد و تنه، شاخه‌های اصلی و فرعی و شکاف‌ها باید به خوبی خیس شوند.
