پارسا فلاح
انتخاب بهترین قارچ کش برای ریحان، مستلزم تشخیص دقیق بیماری است. با توجه به حساسیت بالای بافت ریحان و مصرف تازه‌خوری آن، رعایت دوز دقیق و محلول‌پاشی در ساعات خنک روز برای جلوگیری از گیاه‌سوزی و ماندگاری سم ضروری است. برای مشاهده جدول تشخیص بیماری‌ها و استراتژی کامل مبارزه با آفات ریحان، در ادامه همراه ما باشید.
پیش از انتخاب بهترین قارچ کش برای ریحان، برای نجات بوته‌های این سبزی، باید بدانید با چه پاتوژنی طرف هستید. قارچ‌ها و شبه‌قارچ‌ها معمولاً از طریق رطوبت هوا و خاک جابه‌جا می‌شوند و سرعت انتشارشان در مزارع سبزی‌کاری بسیار بالاست. شناسایی زودهنگام این بیماری‌ها به شما کمک می‌کند تا پیش از نابودی کل مزرعه، درمان را آغاز کنید.
برای اینکه در سریع‌ترین زمان ممکن قادر به تشخیص این آفات باشید، مخرب‌ترین بیماری‌های ریحان و علائم بارز آن‌ها را در جدول زیر بیان کرده‌ایم:
| نام بیماری | عامل بیماری‌زا | نشانه‌ها و علائم ظاهری روی بوته ریحان |
| سفیدک کرکی | شبه‌قارچ Peronospora | زردی برگ‌های پایینی؛پیچ‌خوردگی برگ؛ایجاد توده کرکی خاکستری-بنفش زیر برگ. |
| پژمردگی فوزاریومی | قارچ Fusarium | راه‌راه‌های قهوه‌ای روی پایین ساقه؛کج شدن برگ‌ها؛پژمردگی ناگهانی بوته. |
| سفیدک پودری | گونه‌های قارچی مختلف | ایجاد لایه پودر سفیدرنگ روی سطح برگ‌ها؛توقف فتوسنتز و بدشکلی برگ. |
| لکه برگی آلترناریا | قارچ Alternaria | ایجاد لکه‌های قهوه‌ای یا تیره با حاشیه‌های مشخص روی برگ‌ها. |
شاید بپرسید چرا نمی‌توان از همان سمومی که برای سایر صیفی‌جات استفاده می‌شود، به‌راحتی برای ریحان هم استفاده کرد؟ پاسخ به این سوال در ماهیت این گیاه و ساختار پاتوژن‌های آن نهفته است.
ازآنجاکه ریحان برای تازه‌خوری پرورش پیدا می‌کند، هیچ خریداری برگی را که روی آن اثر یا بوی سم مانده باشد، نمی‌پذیرد. بسیاری از سموم باعث ایجاد سمیت گیاهی در ریحان می‌شوند.
عامل بیماری سفیدک کرکی در ریحان، یک Oomycete است که رفتار متفاوتی با قارچ‌های معمولی دارد. تحقیقات دانشگاهی ثابت کرده بسیاری از سموم تماسی آلی و حتی ترکیبات مسی، به‌تنهایی نمی‌توانند این شبه‌قارچ را متوقف کنند. علاوه‌براین در بعضی مناطق، پاتوژن‌های ریحان به قارچ‌کش‌های رایج مقاوم شده‌اند. بنابراین دقت نکردن در انتخاب بهترین قارچ کش برای ریحان، به هدررفت سرمایه منجر می‌شود.
برای مبارزه با آفات ریحان، بسته به اینکه بیماری چقدر پیشرفت کرده و شما در حال پیشگیری هستید یا درمان، گزینه‌های متعددی پیش روی شماست.
وقتی مزرعه ریحان درگیر خطرناک‌ترین پاتوژن خود، یعنی سفیدک کرکی می‌شود، ترکیبات تماسی و ارگانیک دیگر پاسخگو نیستند. به‌همین‌دلیل، برای کنترل آن باید به‌سراغ بهترین قارچ کش برای ریحان از خانواده سموم سیستمیک و ترکیبات فسفیت رفت که ساختار اثرگذاری کاملاً متفاوتی دارند.
این ترکیبات یکی از بی‌نظیرترین دستاوردها در کنترل سفیدک کرکی هستند. فسفیت‌ها مکانیسم اثر دوگانه دارند؛ از یک طرف به‌طور مستقیم دیواره سلولی شبه‌قارچ را تخریب می‌کنند و از سوی دیگر، با ترشح سیگنال‌های شیمیایی در آوندهای ریحان، سیستم ایمنی و مقاومت طبیعی خود گیاه را به‌شدت تحریک می‌کنند.
این سم از گروه شیمیایی آمیدهاست و خاصیت ترانسلامینار دارد. از آنجا که پاتوژن سفیدک کرکی همیشه در سطح زیرین برگ ریحان پنهان می‌شود و سمپاشی زیر برگ‌ها دشوار است، این سم با نفوذ به عمق بافت برگ، فرایند سلول‌سازی قارچ را در همان نقطه مختل کرده و آن را فلج می‌کند.
ترکیبات مسی ارزان‌ترین سموم دفاعی در کشاورزی هستند و از قدیم به‌عنوان بهترین قارچ کش برای ریحان شناخته می‌شدند. اگر می‌خواهید پیش از شیوع بیماری‌ها، لایه محافظتی روی برگ‌های ریحان بکشید تا از شر بیماری‌های باکتریایی، لکه برگی آلترناریا و سفیدک پودری در امان بمانید، بردوفیکس آماده بهترین انتخاب است.
در این صورت، یون‌های مس به‌صورت تماسی عمل کرده و آنزیم‌های تنفسی هاگ قارچ را فلج می‌کنند؛ اما اگر سطح زیر کشت بالایی دارید و می‌خواهید محلول‌های مسی را خودتان بسازید، خرید کات کبود به‌عنوان ماده اولیه، انتخابی بسیار اقتصادی و هوشمندانه است. البته به‌خاطر داشته باشید که ترکیبات مسی روی برگ ریحان، پتانسیل ایجاد گیاه‌سوزی دارند و اثر آن‌ها روی بیماری سفیدک کرکی بسیار محدود است.
یک قارچ‌کش تخصصی و بسیار قدرتمند است که به‌طور ویژه برای نابودی شبه‌قارچ‌ها فرموله شده است. رانمن با مسدود کردن مسیر تولید انرژی در هاگ‌های بیماری‌زا، اجازه نمی‌دهد قارچ در مزرعه جوانه بزند و تکثیر شود.
این سم از خانواده استروبیلورین‌هاست و به‌عنوان یکی از کاندیداهای اصلی بهترین قارچ کش برای ریحان، علاوه‌بر سفیدک کرکی، روی سرکوب سایر لکه‌برگی‌ها نیز تأثیر می‌گذارد. آزوکسی‌استروبین همراه با شیره پرورده در کل گیاه به گردش درمی‌آید، اما به‌دلیل ریسک بالای مقاوم شدن قارچ‌ها در برابر آن، کارشناسان توصیه می‌کنند همیشه در ترکیب با سموم دیگر استفاده شود.
این ترکیب، نماینده نسل جدید و فوق‌پیشرفته قارچ‌کش‌هاست که به تازگی برای سبزیجاتی مانند ریحان ثبت جهانی شده است. این سم حتی در دوزهای بسیار پایین نیز اثربخشی خیره‌کننده‌ای دارد و خط دفاعی جدید برای مزارعی است که پاتوژن‌هایشان به سموم قدیمی‌تر و کلاسیک مقاوم شده‌اند.
اگر به‌دنبال تولید محصولی کاملا ارگانیک هستید، باید از میکروارگانیسم‌های مفید کمک بگیرید. محصولات حاوی قارچ مفید تریکودرما اگر در زمان کاشت بذر به خاک اضافه شوند، به‌شدت جلوی پیشرفت پژمردگی فوزاریومی را می‌گیرند. البته باید در نظر داشته باشید سموم بیولوژیک به‌تنهایی قدرت مهار سفیدک کرکی را ندارند و بیشتر ناحیه ریشه را تقویت می‌کنند.
با توجه به حساسیت بالای بافت ریحان، اگر بهترین قارچ کش برای ریحان را در زمان نامناسب یا با دوز اشتباه مصرف کنید، محصول شما دچار سوختگی شیمیایی خواهد شد. برای رسیدن به بالاترین راندمان، به این دستورالعمل‌ها دقت کنید:
بیشتر بخوانید: بیماری های قارچی در گیاهان
سخن پایانی
در پرورش ریحان، رطوبت بالا در مزرعه یا گلخانه، دقیقا همان چیزی است که پاتوژن‌هایی نظیر سفیدک کرکی و پژمردگی فوزاریومی برای نابودی محصول شما به آن نیاز دارند. تجربه نشان داده است برای برداشت موفق، پیدا کردن بهترین قارچ کش برای ریحان کافی نیست، بلکه باید استراتژی درستی داشته باشید.
برای پیشگیری عمومی و ضدعفونی بستر می‌توانید روی ترکیبات مسی حساب کنید؛ اما در روزهای بحرانی و زمانی که مزرعه درگیر سفیدک کرکی شد، تنها سموم شیمیایی و فسفیت‌ها توانایی نجات بوته‌های شما را دارند. فراموش نکنید کنار سمپاشی اصولی، استفاده از بذرهای مقاوم، توقف آبیاری بارانی و ایجاد تهویه مناسب میان بوته‌ها انجام شود.
خیر! افزایش غلظت ترکیبات مسی، باعث ایجاد پدیده‌ای به نام فیتوتوکسیسیتی می‌شود و در صورتی که بیماری به مرحله طغیان رسیده باشد، به‌جای افزایش دوز مس، باید از سموم سیستمیک تأییدشده استفاده کنید.
سمپاشی برگی روی بیماری‌های خاک‌زی تأثیری ندارد. پژمردگی ناگهانی ریحان، به‌خصوص زمانی که راه‌راه‌های قهوه‌ای روی پایین ساقه دیده می‌شود، نشانه بارز بیماری پژمردگی فوزاریومی است که برای کنترل آن، باید بستر کشت را قبل از بذرپاشی ضدعفونی کنید.
