پارسا فلاح
سمپاشی درختان در زمستان، یک استراتژی کلیدی برای شکستن چرخه حیات آفات و بیماریهایی مانند پیچیدگی برگ هلو و لکه غربالی است. این عملیات شامل استفاده از قارچکشهای مسی (مانند بردوفیکس) پس از ریزش برگها و روغنپاشی در دمای مناسب برای کنترل تخم آفات است. برای آشنایی کامل با ۶ مرحله اجرایی، زمانبندی دقیق و بایدها و نبایدهای این کار، در ادامه همراه ما باشید.
زمان سمپاشی درختان در زمستان بهجای اینکه صرفاً بر اساس تاریخ تقویمی تعیین شود، باید با توجه به مرحله رشدی یا همان «فنولوژی» درخت انجام گیرد. برای کنترل بیماریهای مهم هستهداران مانند پیچیدگی برگ هلو، کارشناسان دانشگاه کالیفرنیا توصیه میکنند نخستین نوبت سمپاشی با سمهای مسپایه، مثل بردوفیکس بلافاصله پس از ریزش کامل برگها در اواخر پاییز انجام شود.
این مرحله کمک میکند قارچها و باکتریهایی که در شاخهها و جوانهها زمستانگذرانی میکنند، پیش از فعال شدن مجدد از بین بروند. در مناطقی که زمستانهای پرباران دارند یا بارشهای ممتد زمستانی رخ میدهد، بهتر است نوبت دوم سمپاشی، پیش از باز شدن جوانهها و معمولاً در اواخر زمستان انجام شود.
دلیل این کار آن است که بارانهای سنگین میتوانند باقیمانده سم را شسته و اثر محافظتی آن را کاهش دهند، بنابراین نوبت دوم یک پوشش جدید و مؤثر فراهم میکند.
برای استفاده از روغن باغبانی که بهطور ویژه آفات زمستانگذر مثل اسکیلها، تخم شتهها و برخی کنهها را هدف میگیرد، بهترین زمان سمپاشی درختان در زمستان، از آغاز خواب زمستانی تا مرحلهای است که جوانهها کمی متورم شدهاند، اما هنوز باز نشدهاند.
شرط اصلی برای اجرای این سمپاشی، داشتن دمای بالای ۴ تا ۱۰ درجه سانتیگراد برای حداقل ۲۴ ساعت و نبود بارندگی در این بازه است. افت ناگهانی دما یا بارش بلافاصله پس از سمپاشی، میتواند باعث کاهش اثر و حتی آسیب به بافت گیاهی شود. بههمین دلیل، توجه دقیق به پیشبینی هواشناسی و انتخاب روزی آرام و بدون باد، در کنار فاصله زمانی مناسب تا بارندگی بعدی، از عوامل کلیدی موفقیت در سمپاشی زمستانه محسوب میشوند.
جدول زیر، خلاصهای از نکات مهم برای انتخاب زمان سمپاشی درختان میوه در زمستان را بیان میکند:
| نوع سمپاشی | زمان مناسب | شرایط کلیدی |
| مسی/بردو | پس از ریزش برگ – نوبت دوم پیش از تورم جوانه در مناطق مرطوب | بدون باران، دمای خنک |
| روغن باغبانی | خواب تا دیلِیِد-دورمنت | دمای ۴–۱۰ درجه سانتیگراد، بدون باران ۲۴ ساعته |
| آهک–گوگرد | خواب کامل | فاصله ایمن با روغن باغبانی |
اجرای مؤثر سمپاشی درختان در زمستان، نیازمند رعایت چند مرحله کلیدی است که هر یک، بخش مهمی از موفقیت برنامه زمستانه را تضمین میکند.
در ابتدا باید منابع آلودگی موجود در باغ شناسایی و حذف شوند. میوههای مومیاییشده، برگهای بیمار ریختهشده و شاخههای شانکری محل تجمع اسپورها و تخم آفات هستند. با جمعآوری و امحا یا خردکردن این بقایا، فشار بیماری و آفات در بهار کاهش مییابد. درختان را از نظر وجود شاخههای خشک، ترکخورده یا دارای آثار آلودگی بررسی کنید و هرس بهداشتی را پیش از سمپاشی انجام دهید. این مرحله، پایهایترین کاری است که بازدهی سمپاشی درختان در زمستان را بهطور محسوسی افزایش میدهد.
انتخاب سم باید بر اساس نوع آفت یا بیماری هدف انجام شود. برای بیماریهای قارچی و باکتریایی زمستانگذر، مواد مسپایه مانند هیدروکسید مس، اکسیکلرور مس یا اکسید مس و همچنین، مخلوط بردو انتخابهای استاندارد هستند. اگر تصمیم به تهیه بردوفیکس در منزل را دارید، مرحله خرید کات کبود اهمیت ویژه دارد، چون کیفیت و خلوص این ماده، اثربخشی نهایی محلول را تعیین میکند.
روغنهای باغبانی با مسدود کردن منافذ تنفسی، اسکیلها، تخم شتهها و برخی کنهها را از بین میبرد. آهک–گوگرد نیز در برخی باغها بهعنوان قارچکش زمستانه استفاده میشود، ولی باید ناسازگاری زمانی آن با روغن رعایت شود.
کیفیت آب مورد استفاده در سمپاشی، تأثیر مستقیم بر عملکرد سم دارد. بیشتر سموم در pH بین ۵.۵ تا ۶.۵ پایدار هستند، اما برای ترکیبات مسی، اسیدی کردن آب ممنوع است، زیرا باعث افزایش حلالیت مس و خطر سوختگی بافتها میشود. آب خنثی تا کمی قلیایی برای این ترکیبات مناسبتر است. همچنین، لازم است از تمیز بودن آب و عدم وجود ذرات معلق مطمئن شوید تا نازلها مسدود نشوند و پوشش یکنواخت حاصل شود.
بردوفیکس ترکیبی از سولفات مس و آهک هیدراته است که با نسبتهای مشخص (مانند ۱۰-۱۰-۱۰۰) تهیه میشود و برای سمپاشی درختان در زمستان بهترین گزینه است. در این مرحله، اگر برای خرید بردوفیکس اقدام میکنید، باید بدانید کیفیت مواد اولیه در دوام و کارایی محلول نقش کلیدی دارد. از این رو، باید محلول را از تامینکنندگان معتبر تهیه کنید. اما اگر خودتان میخواهید بردوفیکس بسازید، باید طبق دستور زیر جلو بروید:
این محلول باید همان روز استفاده شود و پس از اتمام کار، تجهیزات سریعاً شسته شوند.
بیشتر بخوانید: نحوه استفاده از قارچ کش بردوفیکس
قارچکشها و روغنهای باغبانی اثر حفاظتی دارند و باید تمام سطوح درخت (تنه، شاخهها و جوانهها) را بهطور کامل بپوشانند. پیش از شروع، فشار و دبی نازلها را تنظیم کنید تا قطرات به اندازه مناسب تولید شوند و به حد چکیدن برسند. پوشش ناقص، حتی در چند شاخه، میتواند نقطه ضعف بزرگی در کنترل آفات و بیماریها ایجاد کند.
زمان اجرای سمپاشی باید بر اساس پیشبینی هواشناسی تنظیم شود. برای روغن باغبانی، دمای هوا باید حداقل ۲۴ ساعت بالای ۴–۱۰ درجه سانتیگراد بماند و باران برای 24 ساعت پس از سمپاشی پیشبینی نشده باشد. برای بردوفیکس نیز باید از روزهای بدون باران و با رطوبت متعادل استفاده کنید تا بهترین اثر را بگیرید.
برخی ترکیبات در سمپاشی درختان در زمستان، نباید همزمان یا در فاصله زمانی کوتاه استفاده شوند؛ مثلاً روغن باغبانی و گوگرد یا آهک–گوگرد را نباید با فاصله کمتر از ۱۴ روز مصرف کرد. مس را نباید با اسید یا فسفیتها مخلوط نمود. همچنین، رعایت تجهیزات حفاظت فردی مانند دستکش ضدشیمیایی، عینک ایمنی و ماسک الزامی است. پس از اتمام کار، باید عملیات شستوشوی سهمرحلهای تجهیزات انجام شود.
در سمپاشی زمستانه، موفقیت کار به اجرای چند اصل کلیدی بستگی دارد. رعایت «بایدها» باعث میشود اثر سموم به حداکثر برسد و خطر بازگشت بیماری یا آفات کاهش یابد. در مقابل، بیتوجهی به «نبایدها» میتواند موجب کاهش کارایی یا حتی آسیب به درخت شود. این نکات هم از نظر علمی و هم بر اساس تجربه عملی باغداران ثابت شدهاند.
بایدهای سمپاشی درختان در زمستان، عبارتند از:
نبایدهای سمپاشی درختان در زمستان، عبارتند از:
شرکت آپادانا پارسه زنجان شیمی با تولید سولفات مس بدون اسید نیتریک در سه گرید کریستالی، پودری و شکری و عرضه بردوفیکس باکیفیت، نیاز باغداران حرفهای را در عملیات سمپاشی درختان در زمستان تأمین میکند. این شرکت امکان خرید زاج کبود و سایر ترکیبات شیمیایی مرتبط را با مشاوره فنی فراهم کرده است. بردوفیکس تولیدی این شرکت، ماندگاری بالایی در برابر بارندگی دارد و امکان اختلاط با بسیاری از سموم دیگر را فراهم میکند.
سخن پایانی
سمپاشی درختان در زمستان، اگر بر اساس اصول علمی و با زمانبندی و مواد مناسب انجام شود، میتواند فشار آفات و بیماریها را در فصل بعد به حداقل برساند. رعایت مرحله پایش و بهداشت باغ، انتخاب سم بر اساس هدف، کنترل کیفیت آب، اجرای دقیق فرمولاسیونها، پوشش کامل درخت و انتخاب شرایط جوی مناسب، کلید موفقیت در این عملیات است.
منبع +
در صورت وقوع بارندگی شدید در چند ساعت اول پس از سمپاشی، بخش زیادی از سم شسته میشود. در این حالت و بسته به شدت بیماری هدف، تکرار سمپاشی طبق برچسب محصول و شرایط منطقه توصیه میشود.
بهترین بازه دمایی برای روغن باغبانی، ۴ تا ۱۰ درجه سانتیگراد است و باید حداقل ۲۴ ساعت پس از استفاده، دما بالای صفر درجه بماند و باران نبارد تا اثرگذاری کامل حاصل شود.
