پارسا فلاح
مراحل سمپاشی درختان میوه با پایش دقیق باغ، بررسی سوابق آفات و انتخاب زمان مناسب برای جلوگیری از هدر رفتن زحمات آغاز میشود. این فرآیند شامل انتخاب سم مؤثر مانند بردوفیکس، آمادهسازی اصولی محلول و کالیبراسیون سمپاش برای دستیابی به پوشش کامل است. برای یادگیری ۷ گام کلیدی از برنامهریزی تا نکات ایمنی پس از کار، راهنمای جامع و علمی ما را مطالعه کنید.
پیش از گذراندن مراحل سمپاشی درختان میوه، پیشمرحلهای مهم وجود دارد که حتماً باید آن را انجام دهید: برنامهریزی و پایش درختان پیش از سمپاشی. اما این مراحل چه هستند؟
قبل از شروع مراحل سمپاشی درختان میوه، مرور سوابق باغ ضروری است. باید بدانید در سالهای گذشته چه بیماریها و آفتهایی در این باغ شایع بوده و شدت آنها چقدر بوده است. همچنین، شناخت نقاطی که بیشتر آسیب دیدهاند (امریکاییها به اصطلاح به آن، هات اسپات یا «نقاط داغ» میگویند) کمک میکند در برنامهریزی امسال دقت بیشتری داشته باشید. ثبت دقیق تاریخچه سمپاشیهای قبلی و نتایج آنها نیز بخش مهمی از این فرایند است.
قبل از هر نوبت سمپاشی، یک گشت کامل در باغ لازم است. در اینجا باید تنه، شاخهها و حتی میوههای خشکیده یا مانده از سال قبل را بررسی کنید. وجود لکههای قهوهای، پوستههای سفید، تودههای شپشک، تخم شته یا زخمهای ناشی از شانکر، میتواند نشانه نیاز به یک نوع خاص از سم باشد. این پایش میدانی، اساس انتخاب نوع ماده شیمیایی و زمان اجرای سمپاشی خواهد بود؛ مثلا با خرید سولفات مس و ساخت محلول بردو (بردوفیکس)، میتوانید برای بیماریهای قارچی چارهای بیندیشید. البته بردوفیکس بهصورت آماده هم در بازار موجود است.
اما اصل مراحل سمپاشی درختان میوه با انتخاب زمان مناسب برای سمپاشی آغاز میشود. در حقیقت، انتخاب زمان درست سمپاشی، یکی از عوامل کلیدی موفقیت است؛ مثلا برای بیماریهای خوابگذر مانند پیچیدگی برگ هلو، بهترین زمان سمپاشی پس از ریزش کامل برگهاست. در مناطق با رطوبت بالا، تکرار سمپاشی قبل از باز شدن جوانهها توصیه میشود. اگر این بیماریها در بهار و پس از بروز علائم هدف قرار گیرند، معمولاً کنترل موفقی حاصل نخواهد شد.
برای آفات زمستانگذر مانند شپشکها یا تخم شتهها، استفاده از روغن مخصوص در مرحله خواب درخت توصیه میشود. نکته مهم برای استفاده از روغن، توجه به شرایط دمایی و آبوهوایی است؛ مثل اینکه حداقل ۲۴ ساعت قبل و بعد از سمپاشی، دما بالاتر از صفر درجه بماند و بارندگی پیشبینی نشود.
اکنون میتوانید سم مورد نیاز درختان باغتان را انتخاب کنید. 3 نمونه از بهترین سمهایی که با قیمت مناسب عملکرد بالایی دارند، عبارتند از:
این ترکیب کلاسیک که از سولفات مس و آهک هیدراته ساخته میشود و در ایران به آن بردوفیکس میگوییم، دوام بالایی در برابر شستشو توسط باران دارد و اثر چندمنظورهی آن، مانع رشد بیماریهای مختلف میشود. بردوفیکس را میتوانید هم بهصورت آماده تهیه کنید و هم در خانه بسازید.
برای انجام این کار، به سولفات مس و آهک نیاز دارید. از آنجایی که قیمت سولفات مس و آهک برای یک وزن واحد از دیگر نمونههای سم صنعتی کمتر است، این محلول برای باغها و مزارع بزرگ کل دنیا بسیار محبوب شده است. نسبت معمول در ساخت بردوفیکس برای استفاده در دوره خواب، «۱۰-۱۰-۱۰۰» است (۱۰ واحد سولفات مس، ۱۰ واحد آهک، ۱۰۰ واحد آب). با این حال، رعایت دقیق دستورالعمل روی بسته و توصیه کارشناسان محلی ضروری است.
در صورت استفاده از سولفات مس و آهک خشک، لازم است دو محلول جداگانه تهیه کنید: یکی حاوی سولفات مس و دیگری آهک هیدراته. سپس محلول آهک را به آرامی و در حالی که همزن روشن است، به محلول مس اضافه کنید تا سوسپانسیون یکنواخت ایجاد شود. محلول بردو بهتر است همان روز مصرف شود، زیرا با گذشت زمان، اثر آن کاهش مییابد.
انواع هیدروکسید مس، اکسیکلرور مس و اکسید مس، نسبت به محلولهای بسیار اسیدی، سادهتر بوده و خطر کمتری برای استفاده در باغ دارند. این ترکیبات برای استفاده حفاظتی در دوره خواب مناسبند و معمولاً حلپذیری کنترلشدهای دارند که خطر سوختگی گیاه را کاهش میدهد.
روغنهای باغبانی با پوشش سطح آفات و قطع تنفس آنها، برای کنترل شپشکها، تخم شته و برخی کنهها کاربرد دارند. میزان مصرف معمول آنها در دوره خواب، ۲ تا ۴ درصد در 100 لیتر آب است که باید طبق برچسب محصول تنظیم شود. دمای مساعد محیط، عدم وجود باران و عدم وجود یخبندان، از الزامات استفاده ایمن و مؤثر این روغنهاست.
بیشتر بخوانید: بردوفیکس و روغن ولک
مرحله بعد از مراحل سمپاشی درختان میوه، آمادهسازی محلول است. پیش از اختلاط سم با آب درون سمپاش، بهتر است کیفیت آب از نظر pH، سختی و میزان یونهای سولفات یا کلراید بررسی شود. معمولاً برای محلولهای مسی، آب خنثی یا کمی قلیایی بهتر است. برای تهیه بردو، بهتر است حتما از سولفات مس صنعتی باکیفیت و خلوص بالا و بدون عناصر سنگین استفاده کنید. در نهایت اگر سم آماده خرید کردهاید، آن را طبق برچسب روی محصول استفاده کنید.
اما کالیبراسیون سمپاش چیست؟ کالیبراسیون به معنی اطمینان از این است که دستگاه شما مقدار دقیق محلول را مطابق نیاز پخش میکند. هدف کالیبراسیون، محاسبه دقیق حجم مصرفی (مثلاً لیتر در هکتار) و مقایسه با مقدار هدف است. اگر اختلاف بیش از ۵ درصد باشد، باید تنظیمات دستگاه اصلاح شود.
برای این کار، میتوانید یک قطعه زمین با مساحت مشخص (مثلاً ۳۴۰ متر مربع معادل ۱.۱۲۸ هکتار) را انتخاب کنید، با سرعت معمول راه بروید و محلول پاشیدهشده از نازلها را اندازهگیری کنید. با یک محاسبه ساده، میتوانید مقدار واقعی مصرف در هکتار را به دست آورید.
همچنین طی روند مراحل سمپاشی درختان میوه، باید همیشه نازلها دبی یکسانی داشته باشند. در سمپاشهای پشتی یا تراکتوری، تنظیم فشار و سرعت حرکت نیز بر یکنواختی پاشش تأثیر مستقیم دارد.
شاید برایتان جالب باشد بگوییم حتی اندازه قطراتی که به درختان اسپری میکنید هم بر عملکرد کلی مراحل سمپاشی درختان میوه تاثیر دارد. مثلا برای سمپاشی در دوره خواب، قطرات متوسط تا درشت توصیه میشود تا تبخیر کمتر شده و نفوذ بهتری به تاج درخت ایجاد شود. قطرات بسیار ریز ممکن است توسط باد پراکنده شوند و به هدف نرسند. برای سموم تماسی مانند بردو یا ترکیبات مسی، باید پوشش کامل تا مرز «چکیدن از درخت» ایجاد شود؛ بهطوری که تمام سطوح درخت از جمله شاخههای داخلی به خوبی خیس شوند.
در اجرای سمپاشی، لازم است چند نکته رعایت کنید:
نکات فنی که در مراحل سمپاشی درختان میوه باید رعایت شوند، عبارتند از:
شرکت «آپادانا پارسه زنجان شیمی» با سابقه طولانی در تامین مواد شیمیایی صنعتی، یکی از تامینکنندگان معتبر کشور در حوزه محصولات مورد نیاز سمپاشی درختان میوه است. این شرکت انواع سولفات مس صنعتی با خلوص بالا را برای تولید محلول بردو و سایر ترکیبات مسی ارائه میکند. همچنین امکان فروش عمده سولفات مس برای باغداران و شرکتهای کشاورزی وجود دارد. مشخصات نمونه محصولات آپاداناچم در جدول زیر آمده تا انتخابی آسان برای باغ و زمینهای کشاورزی خود داشته باشید:
| محصول | ویژگیها | بستهبندی | موارد مصرف |
| سولفات مس صنعتی به شکل شکری، گرانول، یا پودر | خلوص بالا، تولید بدون اسید نیتریک | ۵۰۰ گرم تا ۲۵ کیلوگرم | تولید محلول بردو، قارچکشها، استفادههای گسترده صنعتی |
| بردوفیکس | محلول آماده بردو با ماندگاری بالا | ۱ و ۵ لیتر | کنترل بیماریهای قارچی و باکتریایی |
سخن پایانی
اجرای دقیق مراحل سمپاشی درختان میوه، از بهداشت باغ تا انتخاب ماده مناسب و رعایت شرایط آب و هوایی، میتواند تفاوت چشمگیری در سلامت و باردهی باغ ایجاد کند. استفاده از مواد باکیفیت مانند سولفات مس صنعتی و اجرای صحیح روشهای اختلاط و سمپاشی، کلید موفقیت در این فرایند است.
منبع +
خیر! هر آفت یا بیماری به ماده فعال خاص خود نیاز دارد.
اثربخشی استفاده از بردوفیکس در اواخر زمستان یا اوایل بهار بسیار زیاد است، اما بسته به نوع درخت، بیماری و شرایط منطقه، در مواقع مختلفی استفاده میشود.
