پارسا فلاح
سمپاشی درختان در پاییز، فرصتی طلایی برای متوقف کردن چرخه زندگی آفات و عوامل بیماریزای زمستانگذران و کاهش چشمگیر بیماریهایی مانند لبشکستگی هلو است. این اقدام محافظتی، شامل استفاده از ترکیبات مسی (مانند بردوفیکس) پس از ریزش برگها و روغنهای باغبانی برای از بین بردن تخم آفات است. برای یادگیری ۷ مرحله اجرایی دقیق و بایدها و نبایدهای این عملیات، در ادامه همراه ما باشید.
زمان مناسب برای سمپاشی درختان در فصل پاییز، بلافاصله پس از ریزش عمده برگها و قبل از شروع بارندگیهای سنگین زمستان است. درختان هستهدار مانند هلو و شلیل، معمولاً نیاز به سمپاشی با مواد مسپایه در اواخر آبان تا اوایل آذر دارند.
در مناطق پرباران، تکرار سمپاشی در دی یا بهمن و قبل از باز شدن جوانهها توصیه میشود. روغنهای باغبانی را میتوان از اواخر پاییز تا اواخر زمستان، به شرط وجود دمای ۴ تا ۱۰ درجه و نبودِ یخبندان در ۲۴ ساعت قبل و بعد از سمپاشی استفاده کرد. جدول زیر، خلاصهای از نکات مربوط به زمان سمپاشی درختان میوه در پاییز را ارائه میدهد:
| نوع سمپاشی | زمان مناسب | شرایط مهم |
| مسی (ثابت/بردو) | پس از ریزش برگ، پاییز | بدون باران، دمای خنک |
| روغن باغبانی | اواخر پاییز تا اواخر خواب | ۴–۱۰ درجه سانتیگراد، بدون یخبندان |
| نوبت دوم مسی | اواخر زمستان، پیش از تورم جوانه | اقلیمهای پرباران |
برای سمپاشی درختان در پاییز، گذراندن مراحل زیر توصیه میشوند:
پیش از هر محلولپاشی، کل باغ را بهصورت سیستماتیک پایش کنید: تنه، شاخههای جدید، زخمها و شاخههایی که زیر سایه هستند را از نزدیک بررسی کنید و میوههای قدیمی مانده روی درخت، برگهای بیمار روی زمین و شاخههای زخمی را شناسایی و حذف کنید.
بقایای آلوده را در همان روز از باغ خارج کرده و امحا کنید تا دوباره بهعنوان منبع آلودگی عمل نکنند. اگر ریزش برگ کامل شده، خردکردن و امحای برگها میتواند فشار بار بیماریزای اولیه برای فصل بعد را کاهش دهد.
در این مرحله مسیرهای تردد دستگاه سمپاش، شیب زمین، دسترسی به آب و محل شستوشوی تجهیزات را مشخص کنید تا در روز عملیات، توقفهای بیهوده نداشته باشید.
هدف از هرس پیش از سمپاشی درختان در پاییز، بازکردن راه برای نفوذ یکنواخت محلول به تنه درخت و حذف بافتهای آلوده یا مرده است. شاخههای خشک، سرشاخههای بیمار، جوانههای مشکوک و میوههای خشکیده را حذف کنید تا هم بار بیماریها کم شود و هم قطرات سم به سطحهای هدف برسند.
شدت هرس را متناسب با گونه و اقلیم تنظیم کنید. در هستهداران، هرس سنگین را به اواخر زمستان یا اوایل بهار موکول کنید، اما حذف سرشاخههای آلوده در پاییز ضروری است. برشها را تمیز و با زاویه صحیح بزنید تا آب در زخم نایستد. ابزار هرس را نیز در استفاده میان درختان آلوده و سالم ضدعفونی کنید تا انتقال پاتوژن از درختی به درخت دیگر رخ ندهد.
برای بیماریهای قارچی یا باکتریاییِ زمستانگذر، تهیه قارچکشهای مسی (هیدروکسید مس، اکسیکلرور مس و…)، یا خرید بردوفیکس انتخابهای اصلی هستند. در اقلیمهای پرباران، بردوفیکس بهدلیل ماندگاری بهتر در باران مزیت دارد. برای آفات زمستانگذر روی شاخهها، روغن باغبانی کارآمد است. انتخاب سم مورد نظر را بر پایه برچسب محصول، نوع درخت، شدت سابقه بیماری یا آفت و الگوی بارش منطقه انجام دهید.
چنانچه تصمیم به استفاده از بردو دارید، نسبت کلاسیک خواب (مثل ۱۰-۱۰-۱۰۰ بهصورت مس:آهک:آب به واحد وزنی) را مبنا قرار دهید، مگر اینکه برچسب محصول چیز دیگری عنوان کرده باشد. هرگز صرفاً بر اساس حس خودتان غلظت محلول را تعیین نکنید.
بیشتر بخوانید: بردوفیکس در پاییز
کیفیت آب حامل، بر کارایی سمپاشی درختان در پاییز اثر مستقیم دارد. pH آب برای اغلب سموم، بین ۵٫۵–۶٫۵ مطلوب است، اما برای ترکیبات مسی pH را خیلی کم نکنید، چون حلالیت یون مس بالا میرود و خطر سوختگی درخت افزایش مییابد؛ پس آب خنثی بهترین انتخاب است. اگر آب منبع سختی یا کدورت بالایی دارد، از صافی استفاده کنید تا نازلها دچار گرفتگی نشوند و الگوی پاشش حفظ شود.
مخزن را تا حدود دوسوم با آب تمیز پر کرده و همزن را روشن کنید، سپس مواد را طبق «ترتیب اختلاط» اضافه کنید (در مرحله ۷ توضیح داده شده) تا از تشکیل کلوخه جلوگیری شود. پیش از افزودن محصول اصلی، یک «Jar Test» کوچک با همان آب و مواد انجام دهید تا ناسازگاری احتمالی را قبل از پرکردن مخزن شناسایی کنید.
موفقیت در سمپاشی درختان در پاییز به «پوشش سطح درخت تا آستانه چکیدن سم از روی آن» بستگی دارد. نخست، فشار کاری، نوع نازل و دِبی خروجی را بر اساس ارتفاع و تراکم تاج درخت تنظیم کنید. در فشار بالاتر، قطرات ریزتری تولید میشود. با آب خالی، یک یا دو درخت را تا حد پوشش کامل اسپری کنید و حجم مصرفشده آب برای آنها را یادداشت کنید.
این عدد، «حجم مرجع استفاده از سم» برای درختانی با اندازه مشابه خواهد بود. بدین ترتیب خواهید فهمید که چقدر سم را با چه فشار و تنظیماتی برای سمپاش خود باید مصرف کنید.
در سمپاشی درختان در پاییز، اجرای سمپاشی را به زمانی منتقل کنید که ریسک شستوشوی سم با باران حداقل باشد. برای روغن باغبانی، دما باید بالاتر از صفر و ترجیحاً در بازه ۴–۱۰ درجه سانتیگراد باشد، یخبندانی طی ۲۴–۴۸ ساعتِ قبل و بعد از روغن زدن رخ ندهد و برای ۲۴ ساعت آینده بارش باران پیشبینی نشود تا بدینترتیب، فیلم روغن فرصت عمل داشته باشد.
برای محلولهای حاوی مس، مثل بردوفیکس، یک روز خنک با رطوبت متعادل و بدون باران را برای سمپاشی انتخاب کنید؛ چون اسپری این مواد روی شاخههای خیس یا درست پیش از باران، چسبندگی و اثربخشی را کاهش میدهد. باد ملایم تا متوسط، میتواند سم را منحرف کند. پس بهتر است هنگام سمپاشی، باد هم نوزد.
پیش از هر کار، لازم است برچسب محصول را بخوانید؛ اما بهطور کلی، ترتیب عمومی افزودن سم به مخزن چنین است:
شما باید هر ماده را بهصورت مرحلهای اضافه کرده و کاملاً هم بزنید، سپس سراغ مرحله بعدی بروید؛ چون شتاب در افزودن سمهای مختلف، باعث تهنشینی مواد میشود. اگر برای تهیه محلولهایی مثل بردوفیکس برای خرید کات کبود اقدام میکنید، باید بدانید برای ترکیبات مسی، باید از افزودن اسیدها و فسفیتها به مخزن خودداری کنید و pH را پایین نیاورید.
در هنگام استفاده از روغن نیز باید بدانید که مجاورتِ زمانی استفاده از آن با گوگرد یا برخی قارچکشها روی بافت سبز گیاه، میتواند باعث سوزش بافت گیاه شود. بنابراین فاصلههای ایمن را رعایت کنید. پس از اتمام، مخزن و مدار را بلافاصله با آب پاک شستوشو دهید، نازلها را بازدید و فیلترها را تخلیه کنید؛ ظروف خالی را سهبار شستوشو دهید و پسماند را جایی بریزید که آلودگی نقطهای در خاک ایجاد نشود.
رعایت نکاتی که گفتیم، ریسک آسیب به درختان را کاهش میدهد و اثربخشی سمپاشی را بالا میبرد. شما باید بعد از ریزش برگها و پیش از شروع بارندگیهای سنگین اقدام به سمپاشی کنید، دمای مناسب برای سمپاشی را رعایت کنید و از پوشش کامل سطح درختان با سم مطمئن شوید. نباید در یخبندان، باران یا روی شاخههای خیس سمپاشی کنید یا مواد ناسازگار را با هم ترکیب نمایید.
بنابراین بایدهای سمپاشی درختان در پاییز، عبارتند از:
نبایدهای سمپاشی درختان در پاییز نیز عبارتند از:
برای دستیابی به نتایج مطلوب در سمپاشی درختان در پاییز، انتخاب منبع مطمئن مواد شیمیایی اهمیت بالایی دارد. شرکت آپادانا پارسه زنجان شیمی با تولید سولفات مس، بردوفیکس و دیگر ترکیبات باکیفیت، نیاز باغداران را بهطور کامل پوشش میدهد. محصولات این شرکت با خلوص بالا و بستهبندیهای متنوع عرضه میشوند و امکان خرید زاج کبود و بردوفیکس با استانداردهای روز فراهم است. این شرکت محصولات خود را در بستهبندیهای ۵۰۰ گرمی تا ۲۵ کیلوگرمی و با ضمانت آنالیز ارائه میدهد.
سخن پایانی
با اجرای اصول علمی سمپاشی درختان در پاییز، میتوان چرخه زندگی آفات و بیماریها را قطع کرد و فشار آلودگی در فصل رشد بعدی گیاهان را به حداقل رساند. انتخاب ماده مناسب، رعایت زمانبندی، شرایط جوی و بهداشت باغ، کلید موفقیت در این فرآیند است.
منبع +
در مناطقی با بارندگی معمول، یک بار بعد از ریزش برگها کافی است. در مناطق پرباران یا سالهایی که بارش زیاد است، یک نوبت دوم در اواخر زمستان و پیش از باز شدن جوانهها توصیه میشود.
بسته به محصول ممکن است مجاز باشد، اما باید ناسازگاریها را رعایت کرد. ترکیب روغن با گوگرد یا اسیدها توصیه نمیشود و دمای هوا باید بالای ۴ درجه باشد و تا ۴۸ ساعت بعد از سمپاشی یخبندان رخ ندهد.
